Wiem, że nie powinnam, a i tak to robię: Dlaczego odchudzanie nie idzie siłą i jak wreszcie wyłączyć wewnętrzną walkę z jedzeniem

Dlaczego ciało odmawia wydajności i szuka bezpieczeństwa

Po porodzie, przy przewlekłym zmęczeniu albo pod nieustanną presją obowiązków nasz układ nerwowy często przełącza się w tak zwany tryb przetrwania. Jak wyjaśnia psycholog Stephen Porges w swojej teorii poliwagalnej, w tym specyficznym stanie organizm nie szuka szczytowej wydajności ani celów estetycznych, lecz przede wszystkim poczucia bezpieczeństwa.

Bezpieczeństwo dla naszego ciała w tych chwilach wygląda jak spokój i minimum wymagań. Każdą próbę ścisłej diety przeciążony system odbiera jako kolejne zagrożenie, przed którym instynktownie się broni.
Dlatego wracamy do jedzenia, bo to najszybsza droga, by dostarczyć ciału energię i dopaminę, której brakuje mu w szarości obowiązków.

Mit twardej woli: Mózg oszczędza energię

Większość prób zmiany zaczyna się od racjonalnej decyzji w głowie. Tymczasem nasze nawyki nie powstają w korze mózgowej, lecz są głęboko zapisane w ewolucyjnie starszych częściach mózgu.
Według neurobiologa Mitsuo Kawato nasz mózg kocha automatyzmy, ponieważ oszczędzają cenną energię.

Zmiana nawyku kosztuje mózg ogromną ilość wysiłku. Jeśli jesteście wyczerpane, system automatycznie wybierze drogę najmniejszego oporu.

Wola to źródło, które się wyczerpuje. W ciągu dnia wystrzelacie ją na decyzje w pracy i opiekę nad rodziną, a wieczorem po prostu nie zostaje już siły na walkę z wewnętrznym przymusem.

Fenomen „food noise” i pułapka nowoczesnej chemii

Ostatnio dużo mówi się o preparatach na bazie semaglutydu (takich jak Ozempic i inne), które ułatwiają odchudzanie. Te substancje naśladują hormon GLP-1, który trafia bezpośrednio do podwzgórza i chemicznie wyłącza sygnały głodu. Użytkowniczki opisują, że wreszcie ustał „food noise” – ten wewnętrzny głos, który nieustannie zmuszał je do myślenia o jedzeniu.
Prawda jest jednak taka, że ta chemia nie rozwiązuje przyczyny stresu w głowie. Jeśli wasz układ nerwowy wciąż jest w napięciu, potrzeba ulgi nie zniknęła, została tylko tymczasowo zablokowana. Jak podaje badacz John Wilding, bez zmiany wewnętrznego nastawienia po odstawieniu chemicznego wsparcia myśli o jedzeniu wracają, ponieważ ciało wciąż nie czuje się bezpiecznie.

Co robić, gdy przyjdzie ochota i ciało woła o pomoc

Największym spustem stresu jest zdanie: „Mam straszną ochotę, ale nie wolno mi.” Ten wewnętrzny zakaz natychmiast przełącza mózg w stan niedoboru, co tylko zwiększa przymus „emocjonalnego objadania się”.
Zamiast walki ze sobą wypróbujcie technikę uspokojenia, która zwraca kontrolę z automatycznego systemu z powrotem do was:

Nazwijcie potrzebę: Zapytajcie same siebie: „Czy mam głód w żołądku, czy w głowie?” Często okaże się, że ochota to tylko wołanie o odpoczynek.

Poczekajcie 10 minut: Nie zabraniajcie sobie niczego. Powiedzcie sobie, że jedzenie możecie zjeść za 10 minut, jeśli po trzech głębokich wydechach ochota nie ustąpi.

Aktywujcie nerw błędny: Powolny, długi wydech wysyła mózgowi sygnał bezpieczeństwa. Ochota wywołana stresem naturalnie wtedy się wycisza.

Droga do wewnętrznego spokoju z Calmory

Prawdziwa przemiana nie zaczyna się od kalorii, lecz od zdolności ciała, by przełączyć się z trybu przetrwania w poczucie bezpieczeństwa. Jak wyjaśnia gwarant merytoryczny Calmory, psychoterapeuta i interwent kryzysowy Filip Hajna, spokój to umiejętność, którą można wytrenować podobnie jak mięsień. W aplikacji Calmory poleca:

Kurs 30 dni spokoju dla przeciążonych i lękowych osób, w którym znajdziecie praktyczne wskazówki i techniki do stopniowego budowania spokoju krok po kroku.

Poza kursem możecie w każdej chwili skorzystać z bogatej biblioteki treści, w której znajdziecie: techniki SOS, fazy dnia, medytacje, ćwiczenia oddechowe, muzykę, dźwięki przyrody, afirmacje oraz bajki i opowieści na sen.
 

Spokoju można się nauczyć i z Calmory w kieszeni nigdy nie jesteście w tym sama.

Źródła:

KAWATO, Mitsuo. Adaptation and learning in control of voluntary movement by the central nervous system. Advanced Robotics, 1989.
OLAFSDOTTIR, Gunnthora, et al. Health Benefits of Walking in Nature: A Randomized Controlled Study Under Conditions of Real-Life Stress. Environment and Behavior, 2018.
PORGES, Stephen W. The Polyvagal Theory: Neurophysiological Foundations of Emotions, Attachment, Communication, and Self-regulation. W. W. Norton & Company, 2011.
WILDING, John P. H., et al. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. The New England Journal of Medicine, 2021.

Uwaga: Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje profesjonalnej opieki medycznej ani psychoterapeutycznej. Jeśli przeżywasz ostry kryzys, skontaktuj się ze specjalistami lub liniami kryzysowymi.